မကွေး
ကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏မြို့တော်မှာမကွေးမြို့ဖြစ်သည်။ မကွေးတိုင်းဒေသ အတွင်းတွင် တူးဖော် ရရှိမှုများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း(၄၀၀)ကျော်က မူလကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း များ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံနေသည့်အပြင် ၎င်းရုပ်ကြွင်းများမှာ အစိုးရအတွက် ဂုဏ်ယူစရာ ကိစ္စတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ယူနက်စ်စကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်းခံရသော ပျူမြို့ဟောင်းအချို့တို့အားလည်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း တွင် တွေ့နိုင်သည်။ မြစ်အနီး (သို့မဟုတ်) မြစ်နှင့်အတန်ငယ်ဝေးကွာသော နေရာများတွင် နေထိုင်ကြသော ဒေသခံများမှာ ၎င်း ဧရာဝတီမြစ်အား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍတွင် အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။ မကွေးတိုင်း ဒေသသည် လှပသော သဘာဝတရားများနှင့် လေးနက်မှုရှိသော သမိုင်းဝင်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရီးသွားဧည့်သည်များအနေဖြင့်လည်း အံ့သြဖွယ်ရာကောင်းသော ဗိသုကာလက်ရာများကို လေ့လာ ခြင်းဖြင့် ၎င်းဒေသ၏ အကြောင်းအရာများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကကိုးကွယ်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို လေ့လာနိုင်ကြပါသည်။
အခြေခံအချက်အလက်များ
မကွေးတိုင်းတွင် မြန်မာ(ဗမာ)လူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ကြပြီး အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများဖြစ်သော ချင်း၊ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရန်းလူမျိုးများလည်းနေထိုင်ကြသည်။ အဓိက အားဖြင့် မြန်မာ(ဗမာ)စကားကို အသုံးပြုကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်စယာန်၊ အစ္စလာမ် ဘာသာကိုးကွယ်သူ များအသီးသီးနေထိုင်ကြသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့နှင့် နီးစပ်စွာတည်ရှိသည်။ တည်နေရာအကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၄၄၈၂၀.၆ ကီလိုမီတာ (၁၇၃၀၅.၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး အပူပိုင်းခြောက်သွေ့ဒေသ ရာသီဥတုကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ထူးခြားမှုများ
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ သွားလာရေးတို့အနေဖြင့် ကုန်းကြောင်းအား အဓိကအသုံးပြုပြီး နှမ်းကဲ့သိုသော ကောက်ပဲသီးနှံအမျိုးမျိုးနှင့် အခွံမာသီးများ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဆီနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်မှု အမြင့်ဆုံးဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသည် ဘုရားဖူးဧည့်သည်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံးများတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပါသည်။ ဒေသအနှံ့အပြားတွင် ဘုရားစေတီများနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများစွာ တည်ရှိနေခြင်းက မကွေးတိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဘာသာရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေပါသည်။
ဤဒေသတွင် သံဃာတော်များကို များစွာကြည်ညို လေးစားကြပြီး ဒကာ၊ ဒကာမများက သံဃာတော်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် သီတင်းသုံးနေထိုင်မှု အဆင်ပြေစေရန်အတွက် စေတနာအပြည့်ဖြင့် လှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ မကွေးတိုင်းရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို ဒေသခံအများစု ကိုးကွယ်ကြသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် အနုပညာလက်ရာမြောက်စွာ ဂရုတစိုက် တည်ဆောက်ထားကြပါသည်။
ထို့အပြင် ဤဒေသတွင် ဘုရားပွဲတော်များကိုလည်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိပါသည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ခရီးသွားများစွာသည် စေတီပုထိုးများ၌ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများ လှူဒါန်းရန်၊ ဆီမီးပူဇော်ရန်၊ ဆုတောင်းမေတ္တာဆိုရန်နှင့် သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော နေရာများကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုရန်အတွက် စည်ကားလှပစွာ လူစုလူဝေးဖြင့် လာရောက်ကြပါသည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသည် ဒေသတွင်းသို့ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် ကြီးမားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော (၂) ခု တည်ရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤဘေးမဲ့တောများတွင် တွေ့ရခဲသော ရှားပါးအပင်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များ ရှိနေသောကြောင့် လာရောက်လည်ပတ်သူများသည် ၎င်းတို့၏ သဘာဝအတိုင်း ရှင်သန်နေထိုင်မှုကို အနီးကပ် လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
ဘေးမဲ့တော နှစ်ခုလုံးကို မော်တော်ကားဖြင့် သွားရောက်နိုင်ပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခုလည်း မဝေးလှပါ။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်မြတ်နိုးသူများအပြင် ကလေးငယ်များအတွက်ပါ ဗဟုသုတများစွာ ရရှိစေနိုင်သဖြင့် မိသားစုလိုက် သွားရောက်လည်ပတ်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာများ ဖြစ်ပါသည်။
ဘေးမဲ့တောများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ရှုခင်းမှာလည်း အလွန်လှပပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ရသည်မှာ ပန်းချီကားတစ်ချပ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ကြွေကျနေသော သစ်ရွက်များ ဝန်းရံထားသည့် ရေကန်ကြီးသည် ဓာတ်ပုံဝါသနာရှင်များအတွက် အလှပဆုံး ပုံရိပ်များကို ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လာရောက်လည်ပတ်သူများသည် ရှားပါးငှက်မျိုးစိတ်များ၊ မြန်မာ့ကြယ်လိပ်များ၊ ရွှေသမင်များ နှင့် အခြားသော ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည့် တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဒေသခံလူထုကိုယ်တိုင် ပါဝင်သည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းပုံစံသစ်တစ်ခုဖြစ်သော လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း (Community-based Tourism - CBT) စီမံကိန်းကို စတင်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ CBT လုပ်ငန်းစဉ်သည် ဒေသတွင်းရှိ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ အမွေအနှစ်များနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် အများပြည်သူ ပိုမိုသိရှိနားလည်လာစေရန် များစွာအထောက်အကူပြုပါသည်။
ဤစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ခရီးသွားများသည် ဒေသခံများနှင့် ရင်းနှီးပွင့်လင်းစွာ ထိတွေ့ဆက်ဆံနိုင်ပြီး ကျေးလက်ဒေသ၏ နေထိုင်မှုဘဝပုံစံများကို လေ့လာခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကျေးရွာများအတွင်း စက်ဘီးစီးခြင်း၊ ဒေသခံများနှင့်အတူ ရိုးရာမုန့်များ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကိုလည်း သင်ယူလေ့လာနိုင်ပါသည်။
ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားများအကြား ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုသည် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အကျိုးရှိစေပါသည်။ ဒေသခံများအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံပြင်ပရှိ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများကို သိရှိခွင့်ရရှိသလို၊ ခရီးသွားများအနေဖြင့်လည်း ဒေသတွင်းရှိ ထူးခြားဆန်းသစ်သော မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရိုးရာဓလေ့များအကြောင်းကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ လေ့လာခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်ပါသည်။